RAPORTI: Kosova, vend tranzit dhe qendër kontrabande për trafikun e paligjshëm të duhanit në Ballkanin Perëndimor
Ndërsa është shkruar shumë për kontrabandën e cigareve në disa vende të Ballkanit Perëndimor, dihet pak për rolin e Kosovës në këtë tregti. Kjo tregon për boshllëqet në informacion, “vrimat” në menaxhimin e kufijve, ndarjet në bashkëpunimin rajonal, si dhe pabarazitë në regjimet tatimore dhe të akcizave që duhen adresuar në mënyrë që të zvogëlohet tregtia e paligjshme e duhanit në Kosovë. Më shumë ‘filtra’ janë të nevojshme për të zvogëluar tregun gri dhe të zi për cigare që vazhdojnë të mbizotërojnë në këtë vend.
Sipas një raport-studimi të gazetares Fatjona Mejdini, tregtia e paligjshme e duhanit vazhdon të jetë një veprimtari e përhapur dhe e spikatur kriminale në Ballkanin Perëndimor. Kjo është një ekonomi që furnizon jo vetëm tregun vendas me cigare, por gjithashtu tërheq një audiencë globale të vendosur në Bashkimin Evropian (BE), Afrikën Veriore dhe Lindjen e Mesme. Vlerësimet e fundit sugjerojnë që 164,36 € milion fitime u arrit në tregun e paligjshëm të duhanit në rajon vetëm në vitin 2017, thuhet në raport.
Edhe pse disa studime kanë vëzhguar kontrabandën e cigareve në Ballkanin Perëndimor, shumë pak i kanë kushtuar vëmendje domethënies së Kosovës në këtë tregti.
Në vend të kësaj, përqendrimi zakonisht është në tregjet më të mëdha në rajon, të tilla si Bosnja dhe Hercegovina, apo shpërndarës të trafikimit të madh të cigareve, si Mali i Zi. Kosova shpesh është anashkaluar sepse ka një treg relativisht të vogël lokal të konsumit për cigare.
Kosova ka një popullsi prej rreth 1.9 milion banorë, nga të cilët të paktën 500.000 janë duhanpirës; 31.9% e personave të moshës 25-25 vjeç raportohet se pinë duhan, theksohet në studim.
Megjithatë, përkundër këtijj proporcioni të lartë të duhanpirësve, Kosova konsiderohet një treg i vogël për konsumin e duhanit. Sidoqoftë, Kosova nuk është e izoluar nga kontrabanda e cigareve në rajon. Në të kundërt, veprimtaria e paligjshme në vendet fqinje e bën Kosovën një vend kryesor tranzit dhe një qendër kontrabande që shfrytëzohet nga rrjetet e organizuara kriminale aktive në rajon. Dihet pak për grupet që janë pas kësaj ekonomie të paligjshme. Shumica e njerëzve të kapur nga kontrabanda janë shoferët sesa aktorët e nivelit më të lartë që organizojnë dhe përfitojnë nga dërgesat e duhanit. Sidoqoftë, informacionet anekdotike sugjerojnë që grupet e përfshira nuk priren të përfshihen në gjëra të tjera më fitimprurëse, siç janë trafikimi i drogave.