U shpall non grata nga SHBA/ Eurodeputetët akuzojnë Oliver Varhelyi për bashkëpunim me liderin serb Milorad Dodik

Presidentes së Komisionit Evropian Ursula von der Leyen i kërkohet të hetojë rolin e dyshuar të një zyrtari të BE-së në ndihmën për përshkallëzimin separatist të liderit serb të Bosnjës Milorad Dodik në Bosnje dhe Hercegovinë.

Sipas “Al Jazzera” në një letër drejtuar von Der Leyen  anëtarët e Parlamentit Evropian (PE) pretendojne se komisioneri i BE-së për Fqinjësinë dhe Zgjerimin, Oliver Varhelyi “haptas ka bashkëpunuar [me Dodik] për të shpërbërë potencialisht Bosnjën dhe Hercegovinën”. .

“Raporti vëren se komisioneri Varhelyi ‘u pajtua’ me z. Dodik në lidhje me datën e një sesioni të posaçëm të Asamblesë Kombëtare të Republikës Srpska dhe se do të shpallej një moratorium 6-mujor për të miratuar legjislacionin mbi tërheqjen e njëanshme nga institucionet shtetërore,” thuhej në letër. .

Bosnja aktualisht po përballet me krizën e saj më të madhe politike dhe të sigurisë që nga përfundimi i luftës në dhjetor 1995, kur u nënshkrua marrëveshja e paqes e Dejtonit. Marrëveshjet e ndanë vendin në dy entitete gjysmë autonome – entitetin e Federatës së dominuar nga boshnjakët dhe kroatët dhe entiteti Republika Srpska e drejtuar nga serbët.

“Përfaqësuesit e Komisionit nuk mund të duket se qetësojnë lëvizjet separatiste në këtë mënyrë ose të veprojnë përtej mandatit të tyre në kundërshtim me politikën zyrtare të BE-së në lidhje me rajonin e Ballkanit Perëndimor”, thuhej në letrën e eurodeputetëve.

“Nëse paanshmëria dhe neutraliteti i Komisionit vihet në pikëpyetje, ekuilibri i brishtë gjeopolitik kërcënohet menjëherë”.

Në tetor, Dodik, anëtari serb i presidencës trepalëshe të Bosnjës bëri thirrje që Republika Srpska të tërhiqet nga institucionet kryesore shtetërore dhe të krijojë institucionet e saj parashtetërore, duke shkelur traktatin e paqes dhe kushtetutën. Christian Schmidt, përfaqësuesi i lartë i Bosnjës, i ka quajtur lëvizjet e Dodik “të barasvlershme me shkëputjen”, duke paralajmëruar se ato mund të nxisin ndarje dhe konflikte të mëtejshme. Më 10 dhjetor, parlamenti i Republika Srpska miratoi një sërë ligjesh që i mundësojnë entitetit të formojë institucionet e veta dhe ushtrinë e vet deri në maj.

Pasi lajmet për dokumentin e zbuluar të Sattler u publikuan më 21 dhjetor, këshilltari i Dodik Radovan Kovaçeviç mohoi përfshirjen e Varhelyi në planifikimin e sesionit të asamblesë së Republikës Srpska. Letra e nënshkruar nga 30 deputetë theksonte se “si një palë neutrale me ndikim të konsiderueshëm”, Komisioni ka një rol kyç në sigurimin e respektimit të marrëveshjes së paqes të Dejtonit nga të dyja palët.

Ai pyeti von der Leyen nëse Komisioni e konsideron sjelljen e Varhelyi të jetë në përputhje me rolin e tij dhe me politikën zyrtare të BE-së ndaj Bosnjës.

“Cili është qëndrimi i Komisionit në lidhje me integritetin territorial të Bosnjës dhe si planifikon Komisioni të sigurojë që konkluzionet e Marrëveshjes së Dejtonit – në të cilën BE është nënshkruese –  zotohet që të mos shkelen?” thuhet në letër.

With MEP colleagues, we call for an investigation into Commissioner Varhelyi’s alleged role assisting Milorad Dodik’s separatist escalation in Bosnia-Herzegovina.

The EU needs to stand firmly and credibly on the side of peace. People in BiH and beyond deserve clarity on this. pic.twitter.com/Ihj0nXMfE6

— Katalin Cseh (@katka_cseh) January 12, 2022

Katalin Cseh, eurodeputetja e Lëvizjes Progresive Momentum të Hungarisë, ndau letrën në Twitter të mërkurën, duke shkruar, “BE duhet të qëndrojë në mënyrë të vendosur dhe të besueshme në anën e paqes. Njerëzit në [Bosnjë dhe Hercegovinë] dhe më gjerë meritojnë qartësi për këtë.”

“Si një eurodeputete hungareze, është veçanërisht e rëndësishme për mua t’i dërgoj një mesazh popullit të BiH-së, i cili është i detyruar të rijetojë tmerret e luftës – ka një Hungari përtej Viktor Orban që qëndron në solidaritet me ju në këto kohë të vështira. ”, tha Cseh.

Muajin e kaluar, Orban, kryeministri i Hungarisë, i tha Rrjetit Ballkanik të Gazetarisë Hulumtuese se vendi i tij po i jep Republikës Srpska (114.4 milionë dollarë) 100 milionë euro ndihmë financiare dhe do të bllokojë çdo lëvizje të BE-së për të sanksionuar Dodik për planet e tij shkëputëse.

Orban tha se Serbia dhe Republika Srpska janë “çelës për stabilitetin e Ballkanit Perëndimor”.