Analiza: Çfarë do të thotë fitorja e dy aleatëve, Vuçiç dhe Orban, për Putinin?

Presidenti rus Vladimir Putin gëzoi dy fitore të vogla diplomatike këtë fundjavë, pas disa javësh dështimi për të ndarë Evropën me  luftën e tij në Ukrainë.

Si në Hungari ashtu edhe në Serbi, partitë e hapura pro-ruse fituan lehtësisht zgjedhjet legjislative, duke i dhënë Putinit një kujtesë të mirëseardhur se pavarësisht reagimit të vendosur dhe kryesisht të bashkuar të komunitetit ndërkombëtar ndaj pushtimit, ai ka disa miq në perëndim.

Fitorja më e rëndësishme erdhi në formën e kryeministrit hungarez Viktor Orban dhe partisë së tij nacionaliste Fidesz që fituan një shumicë dërrmues. Hungaria është një anëtare e Bashkimit Evropian dhe NATO-s, që do të thotë se Putini mund të pretendojë se ka një mik në krye të dy prej institucioneve të tij më të urryera.

Të dielën mbrëma, gjatë fjalimit të tij të fitores, Orban kritikoi jo vetëm BE-në, por dhe Ukrainën në raport me Rusinë.

“Ne kemi një fitore të tillë që mund të shihet nga hëna, por është e sigurt që mund të shihet nga Brukseli,” tha ai, duke shtuar se partia e tij, Fidesz “do ta kujtojë këtë fitore deri në fund të jetës, sepse na u desh të luftonim kundër një një numër i madh kundërshtarësh”. Të përfshirë në atë listë kundërshtarësh ishin burokratët e Brukselit, mediat ndërkombëtare dhe, pa dyshim, presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky.

Putini shpejtoi për të uruar Orbanin për fitoren e tij. Por pak besojnë se kjo do të jetë shumë më tepër se një fitore simbolike dhe do të bëjë pak për të ndikuar në vendosmërinë e BE-së për Ukrainën.

Realiteti është se Orban pritej të fitonte dhe BE-ja ka vite që punon rreth udhëheqjes së tij. Pavarësisht se ka zvarritur këmbët e ti, Orban ka shkuar së bashku me sanksionet e BE-së kundër Rusisë dhe ka qenë kryesisht në përputhje me pjesën tjetër të aleancës perëndimore. Blloku kryesor i Hungarisë në drejtim të mbështetjes së Ukrainës ka qenë ngurrimi i Orbanit për të lejuar që armët të rrjedhin nëpërmjet vendit të tij për të mbështetur trupat ukrainase.

Hungaria është gjithashtu pengesa kryesore në bisedimet e BE-së për ndalimin e importeve të energjisë nga Rusia. Gjermania tha gjatë fundjavës se bllokut i duhej të diskutonte një ndalim të gazit rus pas raporteve për krime lufte të kryera në Ukrainë — një lëvizje që Orban e ka përjashtuar vazhdimisht.

Kokëfortësia e Hungarisë ka mërzitur aleatin e saj kryesor Poloninë, shkelësin tjetër kryesor të sundimit të ligjit në Evropë, e cila ka përdorur të drejtën e vetos për të mbrojtur Orbanin nga ndëshkimet e BE-së shumë herë në vitet e fundit. Është e paqartë nëse Polonia do ta bëjë këtë pas përfundimit të luftës.

Hungaria është larguar shumë nga vlerat e BE-së për sundimin e ligjit dhe të drejtat e njeriut, duke shtypur institucionet kulturore dhe duke shtypur lirinë e shtypit.

Shumica e përpjekjeve për të ndëshkuar Hungarinë në nivel të BE-së kanë dështuar, jo vetëm sepse veprimet kuptimplota do të kërkonin që të gjitha vendet anëtare të BE të bien dakord në një votim.

Polonia dhe Hungaria kohët e fundit kanë pasur një lloj pakti, efektivisht të dyja duke përdorur veton e tyre në BE për të mbrojtur tjetrin. Megjithatë, Polonia është padyshim ‘skifteri’ më i madh anti-rus në BE dhe është deri më tani e paqartë se si kjo do të ndikojë në aksin Poloni-Hungari pasi të përfundojë lufta.

Situata është shumë e ndryshme në Serbi, pasi ajo nuk është anëtare e BE-së apo NATO-s. Aktualisht po kalon procesin e anëtarësimit në BE, me negociatat që pritet të përfundojnë në dy vitet e ardhshme.

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, është vënë në një pozitë të vështirë nga pushtimi rus në Ukrainë. Për vite me radhë, ai është përpjekur të balancojë ruajtjen e lidhjeve të forta diplomatike dhe ekonomike me Rusinë (dhe një dashuri të veçantë për Putinin) me përqafimin perëndimor që do të vinte me anëtarësimin e plotë në BE.

Gjatë fushatës zgjedhore, Vuçiç  nuk devijoi nga ky ekuilibër dhe kandidoi në një platformë paqeje dhe stabiliteti në rajon, raportoi Reuters.

Serbia është pothuajse tërësisht e varur nga gazi rus, ndërsa ushtria e saj mban lidhje me ushtrinë ruse. Edhe pse Serbia mbështeti dy rezoluta të Kombeve të Bashkuara që dënojnë pushtimin rus të Ukrainës, ajo refuzoi të vendosë sanksione kundër Moskës.

Kremlini gjithashtu mbështet kundërshtimin e Beogradit ndaj pavarësisë së Kosovës duke bllokuar anëtarësimin e saj në Kombet e Bashkuara.

Nuk ka dyshim se rezultatet e zgjedhjeve të fundjavës – veçanërisht në Hungari – do të kenë bërë që Putini të buzëqeshë dhe udhëheqësit në Bruksel të mbajnë kokën në duar. Megjithatë, për BE-në, më shumë Orban nuk përbën ndryshim. Ai mund t’i sigurojë Putinit disa fitore propagandistike dhe mund të vendosë frena në planet më të gjera të BE-së në të ardhmen. Por BE-ja ka punuar rreth Orbanit për vite me radhë dhe e di se, Orban është më i lumtur brenda klubit duke shkaktuar telashe sesa duke komplotuar për t’u larguar.