Kurthi që frikëson Izraelin

Ndër arsyet që mund ta kenë shtyrë Izraelin të vonojë dërgimin e trupave në Gaza pas sulmeve të Hamasit më 7 tetor janë tunelet e nëndheshme.

Të paktën kështu thonë ekspertët e ushtrisë, të cilët këtë arsye e veçojnë më shumë nga të tjerat.

Nën brezin e vogël të ngushtë bregdetar të Gazës, nën dy milionë banorët e saj, ekziston një rrjet i gjerë kalimesh nëntokësore, dhoma, qeli dhe madje edhe rrugë që mund të kalohen me automjete.

Hamasi, i cili kontrollon Gazën, besohet se fsheh armë, luftëtarë dhe madje edhe qendra komanduese në labirintin e dhomave dhe korridoreve nëntokësore. Burimet e ushtrisë thanë se të shtunën mbrëma, luftëtarët izraelitë goditën 150 objektiva nëntokësore në pjesën veriore të Rripit të Gazës.

Për ushtarët izraelitë që marrin pjesë në çdo pushtim tokësor në shkallë të gjerë, një nga sfidat më të vështira është ajo e tuneleve, të cilat Hamasi i ka zhvilluar prej vitesh. Për ata që jetojnë sipër tyre, sfida më e ndërlikuar dhe më e frikshme është të mbijetosh në luftën e bërë nën tokë.

“Ne nuk duhet të kemi iluzione se si do të jetë kjo luftë”, tha gjenerali Joseph L. Votel, ish-kreu i Komandës Qendrore të Shteteve të Bashkuara, përgjegjës për Lindjen e Mesme.

“Lufta do të jetë e përgjakshme”.

Në një intervistë, gjenerali kujtoi ditët e fundit të betejës për pushtimin e qytetit irakian të Mosulit, ku në vitin 2017 luftëtarët e Shtetit Islamik fshiheshin nëpër tunele.

“Ushtarët tanë irakianë përdorën buldozerë për të gërmuar dhe rrafshuar gjithçka dhe për të nxjerrë jashtë luftëtarët e ISIS-it, të cilët fjalë për fjalë ishin varrosur në rrënoja. Ishte shumë e përgjakshme”, tha ai.

Rrjeti i tuneleve ka qenë një realitet në Gaza për shumë vite, por që nga viti 2007, kur Hamasi mori kontrollin e Rripit dhe Izraeli shtrëngoi embargon, ai është zgjeruar jashtëzakonisht. Palestinezët u përgjigjën duke ndërtuar qindra tunele nëntokësore për të kontrabanduar ushqime, mallra, njerëz dhe armë.

Sipas burimeve të ushtrisë izraelite, çdo tunel i kushtoi Hamasit rreth tre milionë dollarë. Disa janë ndërtuar me pllaka betoni të parafabrikuara, disa kanë salla operacioni për të trajtuar luftëtarët e plagosur. Tunele të tjera kanë dhoma të mëdha 40 metra të thella, ku mund të fshiheni për muaj të tërë.

Njerëzit në Izrael shpesh i referohen rrjetit të tunelit si “Gaza Below” ose “Metro”. Yocheved Lifshitz, një grua 85-vjeçare e mbajtur peng nga Hamasi për 17 ditë këtë muaj, tha se asaj iu desh të ecte për milje nëpër një “rrjet tunelesh”.

Gjenerali Votel, i cili vizitoi një tunel nën kontrollin e milicisë libaneze të Hezbollahut pranë kufirit me Izraelin, tha se “u zu në befasi nga përpjekjet e mëdha të nevojshme për të krijuar këto tunele. Këto nuk janë kalime të thjeshta nëntokësore, por struktura komplekse, të lidhura me dhoma të ndryshme dhe të ndërtuara në mënyrë të tillë që të përballojnë bombardimet sipërfaqësore”.

Joel Roskin, profesor i gjeologjisë në Universitetin Bar-Ilan në Izrael, ka studiuar tunelet: ato lejojnë mallrat nga Egjipti të kontrabandohen në Rrip. Rrjeti i tuneleve shtrihet deri në kufirin me Izraelin në veri. Dhjetë vjet më parë, Egjipti kishte punuar për të shkatërruar tunelet përgjatë kufirit të tij, duke i mbushur ato me ujëra të zeza dhe duke reduktuar ndërtesat që strehojnë hyrjet sekrete në rrënoja, tha ai.

Sipas Roskin, Izraeli ka pak shanse të dijë për aktivitetin në tunelet në anën egjiptiane të kufirit. Shumë tunele përfundojnë në pjesën veriore të Sinait. Daphne Richemond-Barak, një eksperte për luftimet në tunele në Universitetin Reichman të Izraelit, thotë se dyshon se dikush e di saktësisht se në sa kilometra tunele mund të mbështetet Hamasi. Disa analistë spekulojnë se janë me qindra. Në vitin 2021, udhëheqësi i grupit, Yahya Sinëar, tha se kishte pothuajse 500 kilometra tunele nëntokësore në Gaza.

Në vitin 2018, Forcat Mbrojtëse të Izraelit shkatërruan një tunel më shumë se një milje të gjatë. Zakonisht, tunelet nëpër të cilat lëvizin luftëtarët e Hamasit janë rreth dy metra të larta dhe një metër të gjerë. Fakti që ato janë të ngushta mund të jetë një makth për ushtarët që duhet të ecin përgjatë tyre në një dosje të vetme.

Koloneli Amir Olo, ish-komandanti i njësisë elitare të inxhinierëve luftarakë Yahalom, i ngarkuar me çmontimin e tuneleve, thotë se nuk ka dyshim se ka kurthe me armë zjarri. Koloneli Olo ishte pjesë e një misioni izraelit të quajtur Protective Edge në 2014, i cili synonte të shkatërronte sistemin e tunelit nëntokësor të Gazës në një pushtim pesëmbëdhjetëditor.

Ushtarët që kanë pastruar tunelet në të kaluarën thonë se hyrja në një tunel është gjëja e fundit në botë që duan të bëjnë. Koloneli tha: “Duke përdorur tunelet nëntokësore, armiku mund të na rrethojë dhe të na sulmojë nga pas”.

Ben Milch është një izraelit amerikan, i cili gjatë Luftës së Gazës 2014 ishte përgjegjës për shkatërrimin e tuneleve nëntokësore së bashku me ushtarët izraelitë dhe kujton se ndërsa njësia e tij ishte e zënë me pastrimin e trembëdhjetë prej tyre, u gjend disa herë nën sulm.

“Për të kundërshtuar taktikat luftarake në tunele është thelbësore të lihen ushtarët të hyjnë” lexojmë në një raport të Rand Corporation mbi luftën e Gazës 2014. Një njësi speciale e ushtrisë izraelite e quajtur Samur, që do të thotë “nuselalë”, është e specializuar në luftime në tunele dhe praktikat në një rrjet trajnimi tunelesh të gërmuara në Izrael.

Tunelet e detit, megjithatë, sipas Richemond-Barak, përfaqësojnë një prirje shumë të rrezikshme për të ardhmen. Zhytësit e Hamasit mund të përdorin tunelin për të hyrë në ujërat izraelite pa u kapur.

Pasi njoftoi të martën se kishte shkatërruar një tunel detar, ushtria izraelite publikoi video të një tjetër incidenti në të cilin shiheshin ushtarë izraelitë duke bombarduar zhytësit e Hamasit që dolën nga një tunel përgjatë bregut të Gazës dhe po përpiqeshin të depërtonin në Izrael pranë plazhit Zikim.

“Hamasi po vazhdon të inovojë në luftën e nëndheshme” – tha Richemond-Barak – “dhe po mëson të shfrytëzojë njohuritë e tij në mënyra të reja, si kurrë më parë”.

La Stampa