Kush do ta sundojë Gazën pas luftës? – Tre hipotezat në terren, nga mandati arab te klanet e pasura vendase

Tani po diskutojmë për prioritetet.

Së pari të eliminohet Hamasi apo të ushqehen palestinezët? Lirimi i pengjeve apo ndalimi i bombardimeve? Votime në Izrael apo vazhdimi me qeverinë Netanyahu?

Por herët a vonë do të na duhet të vendosim edhe për të ardhmen: çfarë do të ndodhë kur të përfundojë lufta më e gjatë në historinë e Izraelit, e shkaktuar nga sulmi i 7 tetorit?

Kush do ta sundojë Gazën? Po pjesa tjetër e territoreve të pushtuara palestineze? A do të mbizotërojë në Izrael modeli i shtetit laik apo ai etniko-fetar? A do të arrijmë te dy shtetet dhe dy popujt e imagjinuar në Oslo?

Ka disa pika fikse.

E para e nënvizuar nga Izraeli është se “Gaza nuk duhet të qeveriset më kurrë nga ata që përpiqen të vrasin izraelitët”.

E dyta e pretenduar nga Hamasi: “Palestinezët kanë të drejtën e tokës dhe të vetëqeverisjes”.

Pajtimi i dy pozicioneve do të ishte çelësi për një paqe të qëndrueshme.

Zgjidhja e parë: Pushteti i Autoritetit Palestinez

Është hipoteza më e dukshme e pasluftës, e para e propozuar nga amerikanët, si pjesë e zgjidhjes me dy shtete të mbështetur nga të gjithë evropianët.

Pasi Hamasi të jetë zhdukur, Rripi duhet të kthehet nën kontrollin administrativ të Autoritetit Palestinez të njohur ndërkombëtarisht të drejtuar nga 80-vjeçari Abu Mazen.

Amerikanët e kanë shtyrë këtë hipotezë për një kohë të gjatë dhe ende nuk kanë hequr dorë realisht prej saj.

Ministri izraelit i Mbrojtjes nuk e ka hedhur poshtë plotësisht, ndoshta më shumë për diplomaci sesa për bindje.

Netanyahu ishte i qartë: nuk e përmend fare.

Frika e tij është se shteti i ri palestinez nuk do t’i ngjajë Bregut Perëndimor të bindur, por një Gaza të madhe dhe të padisiplinuar.

Kjo do të thotë, që një shtet i bashkuar palestinez të bëhet “Hamastan”, një strofkë fondamentalistësh të përkushtuar për shkatërrimin e shtetit hebre.

Megjithatë, emërimi i javës së kaluar i kryeministrit të ri palestinez, Mohammed Mustafa, ende shkon në drejtimin e zgjidhjes “klasike” me dy shtete.

Burime diplomatike sqarojnë se zgjedhja është bërë nën presionin e Washingtonit.

Mustafa është i njohur në Amerikë, ai është menaxher i fondit të investimeve palestineze, besnik i Abu Mazenit, prania e tij garanton atë që amerikanët dhe evropianët e kanë ëndërruar që nga tetori.

Mustafa do të vazhdonte bashkëpunimin mes Autoritetit Palestinez dhe Izraelit me bekimin e SHBA-ve.

Pikërisht e kundërta e asaj që do të donte Hamasi, i cili në fakt nuk e njohu nominimin.

Problemi kryesor me këtë hipotezë është se Autoriteti Palestinez nuk ka më asnjë autoritet midis palestinezëve, si në Bregun Perëndimor ashtu edhe në Gaza.

Ai perceptohet si joefikas dhe i korruptuar, për më tepër funksional për kontrollin izraelit dhe jo për pavarësinë palestineze.

Zgjidhja e dytë: pushteti për Gazanët e pasur

Edhe para pushtimit izraelit, Rripi i Gazës ishte një vend shumë i varfër me pabarazi të mëdha ekonomike.

Si gjithmonë në zonat e paqëndrueshme ku komandojnë armët, ka klane shumë të fuqishme familjare dhe të tjerë që luftojnë për të arritur në mbrëmje.

Shumë “fise” kanë lundruar gjithmonë midis Izraelit dhe Hamasit pa mbajtur anën.

Të tjerët kanë kaluar disa herë nga një parti palestineze në tjetrën.

Sot një nga familjet më të rëndësishme, Sinwars, është udhëheqësi i Hamasit, por shumë të tjera si Dughmush, Radwan, al-Masri dhe Hilles, janë mënjanë.

Dialogu mes tyre dhe izraelitëve vazhdon pavarësisht bombardimeve që shkatërruan shumicën e ndërtesave dhe rrjedhimisht një pjesë të pasurisë së tyre.

Demonstrimi vjen nga fakti se nga shumë pak kamionë me ndihma humanitare të autorizuar nga Tel Avivi për të hyrë në Gaza, disa janë nga importues privatë. Klanet pikërisht.

As lufta nuk e zvogëlon distancën midis klaneve të biznesit dhe pjesës tjetër të Gazës.

Zgjidhja e tretë: “Mandati arab”

Në mënyrë tipike, një nga çelësat e paqes është që të gjithë aktorët rreth zonës së luftimit të kenë interes të shohin një fund të luftimeve.

Propozimi për një mandat arab për Gazën e pasluftës funksionon në këtë kuptim.

Ideja ka një aromë të bezdisshme koloniale.

“Mandati” ishte kapelja ligjore e ofruar nga Lidhja e Kombeve (paraardhësi i OKB-së) për të justifikuar fuqinë e vendeve perëndimore mbi mbetjet e Perandorisë Osmane.

Pavarësisht kësaj, ai ka konsensus të mirë midis atyre që e propozojnë, por më pak në mesin e atyre që duhet ta zbatojnë atë.

Bret Stephens, një kolumnist për “New York Times”, e solli sërish dje.

Ideja koloniale do të përditësohej në kohët moderne duke përdorur mjetin e një Trusti Ndërkombëtar për Ndihmën dhe Rindërtimin e Gazës.

Kushdo që vendos para në rindërtim do të fitonte gjithashtu të drejtën për të kontrolluar ekzekutimin e tij dhe për këtë arsye, në mënyrë indirekte, do të qeveriste Gazën.

Donatorë-administratorë duhet të jenë vendet arabe, veçanërisht ato të shëndosha financiarisht si Arabia Saudite, Katari, Emiratet.

Mund të ketë një kontigjent ushtarak shumë arab, por ekzekutuesit do të ishin kryesisht klane të Gazës me të njëjtat avantazhe dhe disavantazhe si hipoteza e ekspozuar në pikën e mëparshme.

Izraeli do të kishte gjithashtu pjesën e tij të detyrave dhe të drejtave: detyrimet në aspektin ekonomik dhe të drejtat mbi garancitë që një sulm tjetër i stilit të 7 tetorit nuk do të nisë nga një Gazë e rindërtuar.

“New York Times” shkon aq larg sa hipotezon të ardhmen e Gazës si një Dubai në Mesdhe.

Një ëndërr për Gazanët, përveç avantazhit të padyshimtë për Izraelin për të parandaluar bashkimin midis Gazës dhe Bregut Perëndimor në “Hamastanin” famëkeq.

Deri tani anët pozitive të propozimit. Megjithatë, ka edhe mjaft negative.

Së pari: arabët nuk thanë kurrë po.

Një embrion i “mandatit arab” tashmë ekziston dhe po lufton.

Është një përpjekje për të krijuar një koalicion arab për të sjellë ndihma humanitare.

Ka të bëjë me vendosjen e parave në të dhe, mbi të gjitha, fytyrën.

Egjipti, Jordania dhe Emiratet e Bashkuara Arabe po e bëjnë këtë.

Rezultati është më shumë i drejtuar nga media sesa efektiv, më shumë një mundësi për të mbajtur të qetë opinionet e brendshme publike sesa një angazhim real afatgjatë.

Midis tyre, vetëm Emiratet do të kishin statusin financiar për të ushqyer Trustin e Rindërtimit.

Së dyti: Gazanët mund të mos pëlqejnë kalimin nga kontrolli izraelit në atë arab.

Për më tepër, nuk ka shembuj historikë të koalicioneve ushtarake arabe që kanë qenë efektive në terren.

Rasti i Jemenit dhe revolta Houthi e vërtetojnë këtë.

A është vërtet e mundur paqja në Lindjen e Mesme pa përfshirë Iranin?

Së treti: A do të lihej Bregu Perëndimor jashtë shiut të petrodollarëve?

Dy vjet më vonë dhe një lëvizje tjetër si Hamasi do të merrte armët.