Zbulim I RRALLË ARKEOLOGJIK! Rasti i PARË NË BOTË i sëmundjes së kockave gjendet në SHQIPËRI, te eshtrat e 20-vjeçarit nga Epoka e Hekurit në Maliq

Ekspertët në Gjermani kanë studiuar një skelet të gjetur në Maliq të Korçës, që rezulton të jetë rasti i parë i një njeriu që vuante nga sëmundja e osteopetrozës.

Sipas studimit, një djalë rreth të 20-ave, në Epokën e Hekurit, i cili vdiq rreth 6,600 vjet më parë në Shqipëri, është rasti më i vjetër i njohur i osteopetrozës ose “sëmundja e kockave të gurit”.

Osteopetroza është një çrregullim i rrallë gjenetik që shkakton forcimin e kockave, duke bërë që ato të jenë lehtësisht të thyeshme. Studiues të huaj kanë ekzaminuar mbetjet të cilat u gjetën në Maliq në vitin 1963. Ata gjetën shenja klasike të osteopetrozës duke përfshirë ngurtësimin e kockave dhe frakturat. Paraqitja e sëmundjes nga skeleti i gjetur është identik me sëmundjen e ditëve të sotme.

Sipas gjetjeve osteopetroza është e qëndrueshme dhe nuk ka gjasa të ndryshojë në të ardhmen.

Studiuesit nga Gjermania analizuan eshtrat e djalit që u zbuluan në qytetin e Maliqit në vitin 1963. Ata gjetën shenja klasike të çrregullimit posaçërisht një version të tipit gjenetikisht dominant me ngurtësim të kockave dhe prova të një frakture dhe deformimi, raporton newsbomb.al.

Skeleti i cili u gjet në Maliq, me metodën e radiokarbonit është datuar rreth 4,620–4,456 vite para erës së re. Ai është rasti më i vjetër i njohur i osteopetrozës, rreth 6,600 vjet më parë.

Për më tepër, ekipi zbuloi se gjendja e djalit është saktësisht e njëjtë me rastet e osteopetrozës dominuese që shihen sot. Studimi u krye nga paleopatologia Julia Gresky nga Instituti Arkeologjik Gjerman dhe kolegët e saj.

“Studimet paleopatologjike të mbetjeve njerëzore nga kontekstet arkeologjike mund të japin prova objektive, të paanshme të origjinës dhe zhvillimit të sëmundjeve të rralla duke studiuar gjurmët e sëmundjes direkt në kocka”, thanë ekspertët.

Ekipi analizoi eshtrat e burrit, të cilat përfshinin të dy kockat e humerusit (pjesa e sipërme të krahut), një pjesë e rrezes (një nga dy kockat e krahut të poshtëm) dhe femurit (kocka e kofshës) nën rrezet X dhe skanimet e tomografisë kompjuterike (CT) në mikroskop, transmeton Daily Mail.

Të gjitha analizat zbuluan shenjat karakteristike të osteopetrozës me kockat të gjitha jashtëzakonisht të forta dhe duke shfaqur prova të ngurtësimit të indeve, zhdukjen e zgavrës së palcës dhe ndezjen e veçantë të ‘pjesëve të qafës’ të kockave të gjata.

Sa i përket llojit të saktë të osteopetrozës, studiuesit ishin në gjendje, bazuar në moshën e vlerësuar të burrit, për të përjashtuar ‘osteopetrozën autosomale recesive’, e cila zakonisht çon në vdekje në dekadën e parë të jetës nëse nuk trajtohet.

Ekipi ka arritur në përfundimin se njeriu ishte prekur me osteopetrozë autosomike dominuese të tipit 2.

Gjetjet gjithashtu u japin ekspertëve një pasqyrë se sa pak ka ndryshuar ky lloj osteopetroze gjatë mijëvjeçarëve duke sugjeruar se do të mbetet i qëndrueshëm edhe në të ardhmen.

“Karakteristikat patognomonike të përshkruara për pacientët me osteopetrozë autosomike dominante janë identike me ato të përshkruara për këtë skelet 6,600-vjeçar,” shpjeguan studiuesit.

Në studimet e ardhshme, ekipi shpreson të jetë në gjendje të vlerësojë nëse osteopetroza ishte pak a shumë e zakonshme mijëvjeçarë më parë.

Gjetjet e plota të studimit u botuan në revistën The Lancet Diabetes and Endocrinology. /Newsbomb.al