Hulumtimi i “Top Story”, Shqipëria teknologji të njëjtë për trajtimin e mbetjeve me BE, kostot disa herë më lirë

Mpleksja e interesave të ngushta të politikanëve në biznesin e mbetjeve e ka përqendruar së fundi diskursin publik tek konçesionet e inceneratorëve. Në emisionin e së martës, “Top Story” solli një pasqyrë të plotë rreth këtyre impianteve.
Nga projektet konkrete në Sharrë, Elbasan e Fier, e deri tek kostot e ndërtimit, tarifat e trajtimit, teknologjia e përdorur si dhe krahasimi me vendet e tjera rreth këtyre parametrave.
Faktet e sjella nga Top Story, sollën një pasqyrë më të qartë për publikun për të kuptuar më shumë rreth akuzave të politikës dhe të vërtetave.
“Është bërë si gogol, nuk është kështu”, deklaroi mes të tjerash profesori i mjedisit Seit Shallari.
“Inceneratori është një furrë modern djegjeje e mbetjeve në temperaturë të lartë, proces nga i cili prodhohet energji elektrike. Kjo është djegie e sigurtë e mbetjeve, pra emetimet e gazrave janë të kontrolluar”, tha profesori Shallari i cili ka sjellë në emision edhe eksperiencat e tij personale në vizitat e kryera në inceneratorët në vende të zhvilluara si Zvicra apo Austria.
Në këto vende, nuk kishte asnjë diferencë teknologjike me inceneratorin e Elbasanit që është plotësisht funksional, dhe ato të Fierit e Tiranës që janë në proces.
“Top Story” zbuloi se një incenerator si ai i Tiranës, me të njëjtat kapacitete dhe parametra teknologjikë, në vendet e rajonit e më gjerë ksuhton disa herë më shumë. “Për një impiant të ngjashëm me këtë të cilin po ngrihet në rrethinat e Tiranës, niveli i investimit shkon diku te 200-250 mln euro, pra duke pasur të njëjtat kushte dhe duke qenë të kujdesshëm për të ruajtur karakteristikat e ligjshëmrisë mjedisore”, tha profesori i ekonomisë Fatmir Guri.
Në Serbi, një projekt i ngjashëm me këtë të Tiranës do të kushtojë plot 350 milionë euro. Në Danimarkë, një incinerator i ngjashëm ka kushtuar plot 600 milionë euro, ndërkohë, në Tiranë projekti ka parashikuar 128 milionë euro kosto ndërtimi për veprën, e cila mbulohet me paratë e privatit.
Pra, ndryshe nga sa akuzohet, paratë e paguara konçesionarit nga shteti lidhen vetëm me koston e trajtimit të mbetjeve, që është 29 euro për ton.
Top Story, zhvilloi një rrugëtim edhe në Itali për të kuptuar më shumë lidhur me kostot e trajtimit të mbetjeve.
Në Foxhia dhe Ancona, administratorë impiantesh për trajtimin e mbetjeve bënë një krahasim të qartë rreth kostove të trajtimit.
“Itali teknikisht jemi në vlerat 65-70 Euro vetëm për mbulim kostosh por duhen konsideruar dhe të gjitha kostot e menaxhimit e të tjera. Pra, sinqerisht 29 Euro, e përsëris, qoftë kur e paguan privati qoftë kur e paguan qytetari, më duket me të vërtetë një çmim shumë i ulët”, tha Mateo Bruno, president “Cooperativa Nuova San Michele” srl, kompani që ka në menaxhim disa landfille.
“29 euro, është një çmim që në Itali nuk ekziston, nuk mund të ekzistojë sepse investimet që janë të nevojshme, kostot për menaxhimin, për kontrollin dhe për të lënë mënjanë shumat e nevojshme për fazën e post menaxhimit janë të tilla që këto vlera në Itali nuk ekzistojnë tashmë prej shumë -shumë vitesh”, tha Mario Ragaini, drejtor i Sogenus SPA, një tjetër kompani me eksperiencë mbi 30 vjeçare në menaxhimin e mbetjeve.
Edhe në vende të tjera kostot janë më shumë se dyfishi krahasuar me Sharrën.
“Në Gjermani kosto për një ton të përpunuar shkon diku të 100 euro, në Belgjikë diku 70 euro”, tha profesori Fatmir Guri. Në Greqi kostoja ishte 53 euro, ndërsa në Serbi, në icneneratorin e projektuar kostoja është parashikuar plot 70 euro.