Vladimir Putin, “një kriminel lufte” – por kush vendos për këtë?

Presidenti amerikan Joe Biden e quajti Vladimir Putinin e Rusisë një “kriminel lufte” të mërkurën për sulmet në Ukrainë, ku u bombarduan spitalet dhe repartet e maternitetit.

Por të shpallësh dikë kriminel lufte nuk është aq e thjeshtë sa të thuash vetëm fjalët, shkruan The Guardian.

Në këtë drejtim, ka përkufizime dhe procese të caktuara për të përcaktuar se kush është kriminel lufte dhe si duhet të dënohet.

Ja një vështrim se si funksionon e gjithë kjo:

Termi vlen për këdo që shkel një sërë rregullash të miratuara nga liderët botërorë të njohur si ligji i konfliktit të armatosur.

Rregullat përcaktojnë sesi vendet sillen në kohë lufte.

Këto rregulla janë modifikuar dhe zgjeruar gjatë shekullit të kaluar, të nxjerra nga konventat e Gjenevës pas Luftës së Dytë Botërore dhe protokollet e shtuara më vonë.

Rregullat synojnë të mbrojnë njerëzit që nuk marrin pjesë në luftime dhe ata që nuk mund të luftojnë më, përfshirë civilët – si mjekët dhe infermierët, trupat e plagosur dhe të burgosurit e luftës.

Traktatet dhe protokollet përcaktojnë se kush mund të synohet dhe me çfarë armësh. Disa armë janë të ndaluara, duke përfshirë agjentët kimikë ose biologjikë.

Cilat krime specifike e bëjnë dikë kriminel lufte?

“Shkeljet e rënda” të konventave që përbëjnë krime lufte përfshijnë vrasjen e qëllimshme dhe shkatërrimin dhe përvetësimin e gjerë të pronës që nuk justifikohet nga nevoja ushtarake.

Krimet e tjera të luftës përfshijnë shënjestrimin e qëllimshëm të civilëve, përdorimin e forcës joproporcionale, përdorimin e mburojave njerëzore dhe marrjen e pengjeve, shkruan The Guardian.

Gjykata Ndërkombëtare Penale (ICC) ndjek penalisht edhe krimet kundër njerëzimit të kryera në kontekstin e “një sulmi të përhapur ose sistematik të drejtuar kundër çdo popullsie civile”.

Këto përfshijnë vrasjen, shfarosjen, transferimin me forcë, torturën, përdhunimin dhe skllavërinë seksuale.

Dhe mënyra më e mundshme që Putini mund të përkufizohet si kriminel lufte është përmes doktrinës ligjore të njohur gjerësisht të përgjegjësisë komanduese.