New York Times/ Lufta me Ukrainën -Skenari i tmerrshëm me 90 milionë të vdekur nga bombat bërthamore

Në artikullin e saj, gazeta amerikane citon një simulim në Universitetin Princeton dhe flet për më shumë se 90 milionë humbje njerëzore në orët e para të luftës bërthamore.

Gazeta e njohur thekson se gjigantët e Luftës së Ftohtë e tejkaluan shumë bombën bërthamore amerikane që ra në Hiroshima dhe e shkatërruan atë. Testi bërthamor amerikan e ka tejkaluar fuqinë e asaj bombe me një mijë herë, ndërsa testi përkatës rus me tre mijë herë. Gazeta amerikane shkruan se sot armët bërthamore të Rusisë dhe Shteteve të Bashkuara janë më pak shkatërruese, me fuqinë e tyre më të vogël se bomba bërthamore e Hiroshimës.

Pushtimi rus i Ukrainës e bëri më të dukshëm se kurrë kërcënimin e një “aksidenti” bërthamor ose jo aq “aksident”. Megjithatë, shqetësimet për përdorimin e këtyre armëve u intensifikuan pas lëvizjes së Vladimir Putin për t’i vënë këto armë në gatishmëri për shkak të luftës në Ukrainë.

Çfarë do të ndodhë nëse Putini shtyp butonin e kuq?

Frika është se nëse Putin ndihet i bllokuar në konflikt, ai mund të zgjedhë të qëllojë me një nga armët e tij më të vogla bërthamore – duke thyer tabunë e krijuar 76 vjet më parë pas Hiroshimës dhe Nagasakit, thekson Neë Tork Times.

Analistët vërejnë se trupat ruse janë trajnuar prej kohësh në tranzicionin nga lufta konvencionale në atë bërthamore, veçanërisht si një mënyrë për të fituar epërsinë pas humbjeve në fushën e betejës. Dhe ushtria, thonë ata, e cila ka arsenalin më të madh bërthamor në botë, ka eksploruar një sërë opsionesh përshkallëzimi nga të cilat Vladimir Putin mund të zgjedhë si opsion.

“Shanset janë të pakta, por në rritje,” tha Ulrich Kuhn, një shkencëtar bërthamor në Universitetin e Hamburgut dhe Carnegie Endowment for International Peace. “Lufta nuk po shkon mirë për rusët,” tha ai, “dhe presioni nga Perëndimi po rritet”.

Skenari i përdorimit bërthamor në një zonë të pabanuar
Putini mund të hedhë armë bërthamore në një zonë të pabanuar në vend të dërgimit të trupave, tha Dr. Koon. Në një studim të vitit 2018, ai përshkroi një skenar krize në të cilin Moska shpërtheu një bombë mbi një zonë të largët të Detit të Veriut, si një mënyrë për të sinjalizuar goditjet  e tjera më vdekjeprurëse që do të pasojnë.

“Është e tmerrshme të flasësh për këto gjëra”, tha Dr. Koon në një intervistë. “Por ne duhet të mendojmë se kjo është e mundur.”

Uashingtoni pret më shumë lëvizje bërthamore nga Putin në ditët në vijim. Moska ka të ngjarë të “mbështetet gjithnjë e më shumë në kleçkën e saj bërthamore për t’i paralajmëruar Perëndimin dhe për të treguar forcën”, pasi lufta dhe pasojat e saj dobësojnë Rusinë, i tha të enjten Gjeneralejtnant Scott D. Brier, drejtor i Shërbimit Informativ të Mbrojtjes, Komitetit të Dhomës së Përfaqësuesve.

Gazeta shkruan se Joe Biden do të udhëtojë të enjten në Bruksel për të marrë pjesë në Samitin e NATO-s, ku do të diskutohet edhe mundësia e përdorimit të armëve kimike, biologjike ose bërthamore nga Rusia.

Për Zaporizhia

“Ata nuk u interesuan,” tha Clapper për rrezikun e lëshimit të radioaktivitetit nga trupat ruse në fillim të këtij muaji, kur ata sulmuan reaktorin bërthamor të Zaporizhia – më i madhi jo vetëm në Ukrainë, por edhe në Evropë. “Ata shkuan përpara dhe hodhën sulme ndaj tij. Kjo është tregues i qëndrimit rus të laissez-faire. “Ata nuk na diskriminojnë në bazë të armëve bërthamore”.

Simulimi i makthit

I njëjti artikull vë në dukje se konkurrenca globale për armë më të vogla bërthamore po intensifikohet. Megjithëse këto armë janë më pak shkatërruese sipas standardeve të Luftës së Ftohtë, vlerësimet moderne sugjerojnë se ekuivalenti i tyre është sa ai i gjysmës së një bombe të Hiroshimës, nëse shpërthehej në Manhatanin qendror, do të vriste ose plagoste gjysmë milioni njerëz.

Argumenti kundër këtyre armëve është se ato minojnë “tabunë” bërthamore dhe i bëjnë situatat e krizës edhe më të rrezikshme. Natyra e tyre më pak shkatërruese, thonë kritikët, mund të ushqejë iluzionin e kontrollit individual, kur në fakt përdorimi i tyre mund të nisë papritur një luftë të vërtetë bërthamore.

Parashikimi i universitetit

Një simulim i ideuar nga ekspertët në Universitetin Princeton fillon me Moskën duke lëshuar një goditje paralajmëruese bërthamore, NATO përgjigjet me një goditje të vogël dhe lufta që pasoi shkakton më shumë se 90 milionë viktima në orët e para.

Asnjë traktat për kontrollin e armëve nuk rregullon numrin e kokave bërthamore më të vogla, të njohura ndonjëherë si armë bërthamore të rregullta ose jo strategjike, kështu që superfuqitë bërthamore ndërtojnë dhe zhvillojnë sa të duan.

Rusia ka ndoshta 2000, sipas Hans M. Christensen, drejtor i Projektit të Informacionit Bërthamor në Federatën Amerikane të Shkencëtarëve, një ekip privat në Uashington. Dhe Shtetet e Bashkuara kanë rreth 100 në Evropë, një numër i kufizuar nga mosmarrëveshjet e brendshme politike dhe kompleksiteti politik i vendosjes së tyre midis aleatëve të NATO-s, popullsia e të cilëve shpesh reziston dhe proteston ndaj pranisë së këtyre armëve.

Koka bërthamore në Iskander apo raketa lëshimi?

Para pushtimit rus të Ukrainës, imazhet satelitore treguan se Moska kishte vendosur grupe raketash Iskander në Bjellorusi dhe në lindje në tokën ruse. Nuk ka asnjë informacion publik nëse Rusia ka armatosur ndonjë nga Iskanderët me koka bërthamore.

Nikolai Sokov, një ish-diplomat rus që negocioi kushtet e kontrollit të armëve gjatë epokës sovjetike, tha se kokat bërthamore mund të montoheshin edhe në raketat e lëshimit në distancë të largët.

Që nga territori i Rusisë, tha ai, “ata mund të arrijnë në të gjithë Evropën”, duke përfshirë Britaninë. Gjatë viteve, Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj në NATO kanë kërkuar të rivalizojnë me arsenalin më të vogël bërthamor të Rusisë. Gjithçka filloi dekada më parë, kur Shtetet e Bashkuara filluan të dërgonin avionë luftarakë në bazat ushtarake në Belgjikë, Gjermani, Itali, Turqi dhe Holandë. Dr. Kuhn vuri në dukje se Aleanca, ndryshe nga Rusia, nuk kryen stërvitje në terren që praktikojnë kalimin nga lufta konvencionale në atë bërthamore.

Si do të përgjigjet Biden?
Është e paqartë se si do të reagonte Joe Biden ndaj përdorimit të armëve bërthamore nga Vladimir Putin, sipas New York Times. Planet e luftës bërthamore janë një nga sekretet më të thella të Uashingtonit. Ekspertët thonë se planet e luftës në përgjithësi variojnë nga goditjet paralajmëruese deri tek sulmet e vetme, apo dhe deri tek hakmarrja e shumëfishtë dhe se pyetja më e vështirë është nëse ka mënyra të besueshme për të parandaluar përshkallëzimin e një konflikti.

Edhe Clapper, ish-drejtori i Shërbimit Informativ Kombëtar, ka thënë se nuk është i sigurt se si do ta këshillonte Biden-in nëse Putini si ti përdorte armët e tij bërthamore.

“Kur do të ndaloni?” Ai u çudit. “Nuk mund të vazhdojmë të kthejmë faqen tjetër. “Në një moment do të duhet të bëjmë diçka (të reagojmë)”, tha ai.