Marrëveshja e refugjatëve/ Associated Press: Fëmijët dhe gratë shtatzëna do të përjashtohen…

Ekspertët dhe aktivistët e emigracionit komentuan një marrëveshje midis Italisë dhe Shqipërisë që do të drejtojë mijëra emigrantë në vendin ballkanik, ndërsa kërkesat e tyre për azil janë në shqyrtim, duke thënë se kjo ndjek një prirje shqetësuese të vendeve të Bashkimit Evropian që përpiqen të menaxhojnë migracionin duke parë përtej kufijve të bllokut.

Punimet e sakta të marrëveshjes të njoftuara të hënën teksa lideri i Shqipërisë vizitoi Romën ishin ende të panjohura, por ajo kujton një lëvizje të ngjashme nga Danimarka për të gjetur azilkërkuesit në Afrikë që më vonë u ndalua. BE ka kërkuar detaje të marrëveshjes.

Komisioni Evropian, i cili mbikëqyr zbatimin e ligjeve të Bashkimit Evropian, sugjeroi se marrëveshja mund të rezultojë problematike nëse Italia dërgon emigrantët e gjetur në ujërat territoriale të BE-së në një vend jo anëtar të BE-së. Ajo la një derë të hapur për marrëveshjen nëse ajo zbatohet për migrantët që kapen në ujërat ndërkombëtare.

“Nëse keni një anije brenda territorit, atëherë keni rekomandimin e procedurës së azilit, i cili zbatohet”, u tha gazetarëve në Bruksel zëdhënësja e Komisionit Evropian Anitta Hipper. Kjo do të thotë se kushdo që kapet në ujërat që i përkasin një vendi anëtar të BE-së do të ketë të drejtën të kërkojë azil atje – dhe jo të transferohet në një vend të tretë.

Kryeministri italian Giorgia Meloni dhe kryeministri shqiptar Edi Rama thanë se me iniciativën e tyre, Shqipëria aspirante për anëtarësim në BE ranë dakord të strehojë përkohësisht mijëra emigrantë me peticion për azil në Itali.

Sipas marrëveshjes, nëse Italia refuzon ofertat për azil, Shqipëria më pas do t’i deportojë emigrantët. Fëmijët dhe gratë shtatzëna do të përjashtohen nga ky plan.

Italia do të paguajë për ndërtimin e dy qendrave në Shqipëri, të cilat mund të mbajnë deri në 3,000 emigrantë në të njëjtën kohë, ose deri në 36,000 në vit, gjatë një periudhe të shpejtë aplikimi 28-ditore. Shqipëria do të garantojë sigurinë në qendrat, të cilat do të ishin nën juridiksionin italian.

Meloni, e cila kryeson një qeveri të ekstremit të djathtë, ka ndërmarrë hapa të tjerë në përpjekje për të frenuar numrin e emigrantëve që mbërrijnë në Itali, i cili është rritur në 145,794 deri më tani këtë vit, një rritje prej 65% krahasuar me 2022, dhe pas një marrëveshjeje të dështuar me Tunizinë, që ndërmjetësoi BE-ja.

“Kjo është pjesë e një tendence më të gjerë drejt eksternalizimit të politikës së migrantëve”, thotë Camille Le Coz, drejtore e asociuar me Institutin e Politikave të Migracionit në Evropë. Ajo vuri në dukje se Danimarka dhe Britania, të cilat u përpoqën të zhvendosnin disa azilkërkues në Ruandë përpara se të ndërhynte një gjykatë apeli, deri më tani nuk kanë arritur të zbatojnë masa të ngjashme.

“Në praktikë, është një politikë që është paksa e teatrit, në praktikë nuk e shoh se si do të zbatohet”, tha Le Coz.

Ligjvënësit danezë dy vjet më parë votuan në favor të krijimit të një qendre pritjeje refugjatësh në një vend tjetër, me gjasë në Afrikë. Por ideja u kritikua si minuese e bashkëpunimit ndërkombëtar dhe që atëherë është lënë në pritje. Britania bëri një marrëveshje të ngjashme me Ruandën, e cila është në shqyrtim nga Gjykata e Lartë e Mbretërisë së Bashkuar.

Ekspertët shohin çështje ligjore dhe juridiksionale në propozimin e Italisë. Për shembull, migrantët e shpëtuar në det nga një anije italiane “janë teknikisht në territorin italian”, tha Giorgia Linardi, një zëdhënëse e grupit jofitimprurës të shpëtimit detar Sea-Watch.

Nëse ata njerëz më pas “zbriten në Shqipëri, ne tashmë po flasim për një akt që bie ndesh me të drejtën ndërkombëtare, por edhe me të drejtën europiane”, tha ajo.

Marrëveshja, siç është përshkruar deri më tani, nuk trajton gjithashtu se si Shqipëria do të arrijë t’i dëbojë emigrantët në vendet e tyre të origjinës kur Italia e ka të vështirë ta bëjë këtë.

“Ne jemi jashtëzakonisht të shqetësuar, sepse njerëzit që shpëtohen nga këto anije ushtarake dhe sillen në qendrat në Shqipëri rrezikojnë deportimin de facto”, tha Mattia Ferrari, një zyrtar i grupit bamirës të shpëtimit Mediterranea Saving Humans.

“Dëbimi rrezikon të shkelë normat ndërkombëtare, por mbi të gjitha lëndon humanizmin”, thotë ai.

Komiteti Ndërkombëtar i Shpëtimit tha se marrëveshja “i jep një goditje të mëtejshme parimit të solidaritetit të BE” dhe theksoi se mbyllja e kufijve nuk do të pengonte migrimin.

“Është koha për të zhvendosur fokusin nga muret në mirëseardhje,” tha Susanna Zanfrini, drejtoresha e Italisë e IRC-së.

“Mbyllja e kufijve nuk do t’i pengojë njerëzit të kërkojnë siguri; përkundrazi mund t’i detyrojë ata të marrin rrugë edhe më të rrezikshme”, thotë ajo./ Associated Press